Միկրոէկոնոմիկան կամ միկրոտնտեսագիտություն
Գիտություն, որն ուսումնասիրում է տնտեսական գործակալների գործունեությունը իրենց արտադրական, բաշխիչ, սպառողական և փոխանակման գործունեության ընթացքում։ Միկրոէկոնոմիկան զբաղվում է հետևյալ հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությամբ.
- Սպառողի հիմնական խնդիրը — ինչու են գործակալները ընտրում հենց տվյալ բարիքների հավաքածուն (որպես օրենք վերջնական սպառման նպատակով)։
- Արտադրողի հիմնական խնդիրը — ինչպես և ինչու արտադրող գործակալները ընտրում են տվյալ արտադրության գործոնների հավաքածուները և արտադրության կառուցվածքները։
- Շուկայական հավասարակշռությունը և շուկայի կառուցվածքը։
- Ընդհանուր հավասարակշռություն — ինչպես և ինչու են ձևավորվում ապրանքների և ծառայությունների գները, ինչպես է ընթանում տարբեր ենթադրությունների փոխանակությունը, երբ է շուկան տնտեսապես արդյունավետ։
- Տեղեկատվության ասիմետրիան — ինչպես և ինչու տնտասական գործակալների տեղեկատվական բազմությունների անհամատեղելիությունը կարող են հանգեցնել տնտեսական անարդյունավետությանը։
- Արտաքին էֆեկտներ (էքստերնալներ) — ինչպես և ինչու սեփական ընտրության հնարավորությունը կարող է անուղղակիորեն ազդել այլ գործակալների որոշումների վրա և հանգեցնել տնտեսական անարդյունավետությանը։
- Հասարակական բարիքներ — ինչպես և ինչու տնտեսական բարիքների որոշ ձևերի առկայությունը կարող է հանգեցնել տնտեսական արդյունավետությանը։
Մակրոտնտեսագիտություն
ուսումնասիրում է տնտեսությունը որպես մի ամբողջություն՝ նպատակ հետապնդելով ապահովել տնտեսության կայուն զարգացում, ռեսուրսների լրիվ զբաղվածություն և գնաճի մակարդակի մինիմալացում:
Մակրոտնտեսագիտության ուսումնասիրության առարկա են հանդիսանում այնպիսի տնտեսական երևույթներ, որոնք ոչ թե կապված են տնտեսության մի որևէ ճյուղի հետ, այլ ունեն ընդհանրական նշանակություն և վեաբերվում են ողջ տնտեսությանը: Մակրոտնտեսագիտությունը ուսումնասիրում է տնտեսության վարքագիծը, որպես մեկ ամբողջություն՝ նրա անկումը և վերելքը, գնաճը, գործազրկությունը և այլն: Հարկ է նշել, որ որոշ մակրոտնտեսական հարցեր կարող են ինչպես վերաբերվել առանձին վերցած եկրների, այնպես էլ մի շարք երկրների (օրինակ՝ համաշխարհային նավթային կամ ֆինանսական ճգնաժամները): Այս դեպքում գործ ունենք գլոբալ մակրոտնտեսական վերլուծության հետ:
Մակրոտնտեսագիտությունը ուսումնասիրում է արտադրության ծավալների և զբաղվածության մակարդակի փոփոխությունները ինչպես երկար ժամանակահատվածի, այնպես էլ կարճաժամկետ հատածում՝ պայմանավորված գործարար ակտիվության ցիկլերով:
Մակրոտնտեսագիտոթյան ուսումնասիրության առարկա հանդիսացող հիմնական խնդիրներն են.
- Ազգային արդյունքի,եկամտի չափի և կառուցվածքի ձևավորումը
- Ողջ տնտեսության կտրվածքով զբաղվածության կարգավորման գործոնների բացահայտումը
- Գնաճի բնութագրական վերլուծությունը
- Տնտեսական աճի մեխանիզմների և գործոնների ուսումնասիրությունը
- Տնտեսական տատանումների պատճառների ուսումնասիրությունը և փոխկապակցված փոփոխությունները տնտեսության մեջ
- Ազգային տենտեսությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը
- Պետական մակրոտնտեսական քաղաքականության հիմնական ուղղությունների, բովանդակության և ձևերի տեսական ձևակերպումը:
Չնայած, տնտեսագիտության ուսումնասիրության միկրո և մակրո տարանջատումներին՝ դրանք իրար հետ սերտորեն կապված են: Էական խզում կար մակրո և միկո տնտեսագիտությունների միջև նախկինում, երբ դեռ նոր էին տարանջատվել այս երկու ուղղությունները, սակայն, այս տեսությունների զարգացմանը զուգընթաց դրանց միջև խզումը հետզհետե կրճատվեց: Ներկայումս, մակրոտնտեսագիտական հասկացությունների հիմքում ընկած է միկրոտնտեսագիտական հիմնավորումներ, որոնք վերախմբագրվում են մակրո մակարդակում:
